๐๐€๐Œ ๐ƒร๐‹๐ˆ ๐๐€๐‘๐“๐ˆ๐’๐ˆ๐๐€ ๐ˆ๐‡๐€ ๐ˆ๐๐€๐†๐”๐‘๐€๐’๐€๐”๐ ๐Œ๐Ž๐๐”๐Œ๐„๐๐“๐” ๐Œ๐Ž๐๐’. ๐Œ๐€๐‘๐“๐ˆ๐๐‡๐Ž ๐ƒ๐€ ๐‚๐Ž๐’๐“๐€ ๐‹๐Ž๐๐„๐’ ๐ˆ๐‡๐€ ๐’๐”๐Š๐” ๐Œ๐„๐‡๐€๐‘๐€

๐‹๐š๐ฎ๐ญรฉ๐ฆ, ๐Ÿ๐Ÿ ๐’๐ž๐ญ๐ž๐ฆ๐›๐ซ๐ฎ ๐Ÿ๐ŸŽ๐Ÿ๐Ÿ”

Prezidente Autoridade Munisรญpiu (PAM) Dรญli, Sr. Francisco dos Santos, partisipa iha serimรณnia inagurasaun Monumentu Mons. Martinho da Costa Lopes, neโ€™ebรฉ harii iha sentru Suku Mehara, Munisรญpiu Lautรฉm, nuโ€™udar forma ida atu fรณ omenajen no preserva memรณria kona-ba kontribuisaun importante Mons. Martinho da Costa Lopes ba povu no Nasaun Timor-Leste.

Serimรณnia inagurasaun neโ€™e lidera hosi Komandante-em-Xefe das FALINTIL, S.E. Kay Rala Xanana Gusmรฃo, no partisipa hosi reprezentante Governu, Igreja Katรณlika, autoridade lokal, lideransa komunitรกria no komunidade lokal.

Monumentu neโ€™e harii nuโ€™udar sรญmbolu memรณria istรณrika no omenajen ba figura importante ida neโ€™ebรฉ durante nia vida fรณ kontribuisaun signifikativu iha รกrea pastoral no sosial, inklui iha defesa ba dignidade no direitu umanu povu Timor-Leste.

Inaugurasaun monumentu neโ€™e mรณs marka momentu importante ba komunidade Suku Mehara no povu Timor-Leste, tanba fatin neโ€™e iha relasaun ho eventu istรณriku sira iha perรญodu rezistรฉnsia, neโ€™ebรฉ sai parte importante husi istรณria luta povu Timor-Leste ba independรฉnsia.

Iha intervensaun, S.E. Kay Rala Xanana Gusmรฃo fahe memรณria kona-ba enkontru no kontaktu istรณriku sira neโ€™ebรฉ konsidera importante ba prosesu reorganizasaun no kontinuidade luta armada durante perรญodu rezistรฉnsia.

โ€œTinan 44 liubรก, akontese enkontru entre haโ€™u no Mons. Martinho da Costa Lopes iha Suku Mehara, Enkontru neโ€™e konsidera importante iha kontestu komunikasaun no organizasaun rezistรฉnsia iha tempu neโ€™ebรก, depois invazaun Indonรฉzia ba Timor-Leste iha 7 Dezembru 1975, movimentu rezistรฉnsia enfrenta situasaun neโ€™ebรฉ kompleksu no presiza reorganizasaun atu garante kontinuidade luta.โ€ Dehan PM, S.E Xanana Gusmรฃo.

Iha Maiu 1976, Xanana Gusmรฃo partisipa iha reuniaun Komitรฉ Sentral FRETILIN iha Soibada, neโ€™ebรฉ iha objetivu atu reforsa organizasaun no reorganiza luta rezistรฉnsia.

Iha kontestu neโ€™e, nia mรณs refere ba kontaktu ho Raja Miguel dos Santos, neโ€™ebรฉ konhese liu ho naran โ€œCubaโ€, no prosesu aprendizajen kona-ba estratรฉjia no tรกtika guerrilla. Aprendizajen neโ€™e, entre seluk, hetan influรฉnsia hosi leitura no estudu kona-ba esperiรฉnsia luta iha nasaun sira hanesan Cuba, China, Angola no Moรงambique.

Tuir istรณria neโ€™ebรฉ hatoโ€™o hosi Komandante-em-Xefe das FALINTIL, prosesu reorganizasaun luta kontinua hosi Ponta Leste, liuliu iha รกrea Mehara. Iha kontestu ida-neโ€™e, enkontru ho Mons. Martinho da Costa Lopes sai nuโ€™udar momentu importante iha komunikasaun no apoiu ba luta rezistรฉnsia.

Durante enkontru neโ€™e, koโ€™alia mรณs kona-ba mudansa ideolojia no nesesidade atu reorganiza luta, inklui esforsu atu hatoโ€™o situasaun Timor-Leste ba komunidade internasionรกl.

Dokumentu importante kona-ba situasaun no luta Nasaun Timor-Leste entrega ba Mons. Martinho da Costa Lopes, ho objetivu atu dokumentu hirak neโ€™e bele lori sai hosi Timor-Leste no hatoโ€™o ba Organizasaun Nasaun Unidas (ONU).

Inisiativa neโ€™e iha objetivu atu fรณ hatene ba komunidade internasionรกl kona-ba luta guerrilla no rezistรฉnsia povu Timor-Leste iha tempu okupasaun.

Ho inaugurasaun monumentu neโ€™e, Suku Mehara agora iha mรณs fatin ida neโ€™ebรฉ simboliza memรณria kona-ba eventu istรณriku no kontribuisaun Mons. Martinho da Costa Lopes, no sai parte husi esforsu atu preserva istรณria rezistรฉnsia ba jerasaun sira tuirmai.

Fontes : (๐Œรฉ๐๐ข๐š ๐†๐š๐›.๐๐€๐Œ)

ยฉ 2026 Autoridade Munisipal Dili