PAM DÍLI HAMUTUK HO PRIMEIRU MINISTRU, MINISTRA EDUKASAUN, NO SEKRETÁRIU ESTADU TERRAS NO PROPRIEDADES, TUN DIRETA BA ESKOLA DUKE DE KAIXAS EBC BEMORI DÍLI
Dili, 01 Marsu 2026
Prezidente Autoridade Munisipiu Díli, Francisco dos Santos, hamutuk ho Primeiru Ministru, Kay Rala Xanana Gusmao, Ministra Edukasaun, Dulce de Jejus no Sekretáriu Estadu Terras no Propriedades, Sr. Jaime Xavier Lopes, tun direta ba Eskola Duke de Kaixas EBC Bemori Díli, atu informa ba komunidade okupantes sira ne’ebé hela iha aeredores eskola refere atu retira husi areadores eskola.
Iha vizita ne’e PAM Dili hateten katak, asaun hamamuk aeredores ne’e lao’s buat foun. Antes ida ne’e, asaun hanesan halo ona iha eskola lima iha Díli laran no hotu-hotu la iha problema.
Nia esplika katak iha fulan Agostu 2025, Autoridade Munisipiu Díli kria ekipa konjunta ida tun ba ko’alia ho komunidade sira ne’ebé okupa aeredores eskola. Iha enkontru ne’e, hetan akordu ida ne’ebé komunidade sira prontu atu hamamuk, maibé husu tempu atu prepara.
Hafoin ne’e, Diretor Edukasaun halo relatoriu rekomenda atu hasai karta notifikasaun iha fulan Setembru. Maibé, tanba okupantes sira husu tempu tan, Autoridade Munisipiu fo toleránsia to’o fulan Novembru mak foin hasai karta notifikasaun, ho prazu to’o loron 31 Dezembru.
Nia hatutan katak iha fulan Janeiru, kooperasaun husi komunidade diak tebtebes. Uma kain tolu sai voluntariamente, no Autoridade Munisipiu apoiu de’it transporte atu lori sira nia sasan fila ba uma. Uma kain tolu seluk mos laiha problema, maibé iha tempu ne’ebá, membru komunidade ida fila ba Aman Maromak, nune’e sira husu tempu tan tanba iha triste nia laran.
Tanba ne’e, Prezidente dehan katak nia labele fó tempu verbal deit, nia husu komunidade atu halo karta pedidu ofisial. No Komunidade entrega karta husu to’o dia 9 Fevereiru, no depois hetan autorizasaun to’o dia 20 Fevereiru atu prepara didiak.
Prezidente enfatiza katak prazu dia 20 ne’e komunidade rasik mak husu, la’os Autoridade mak obriga. Depois liu loron hitu tuir prazu ne’e, nia haruka ekipa tun atu hare se komunidade presiza apoiu ka transporte. No Iha tuku 8 liu dadeer, ekipa tun no prosesu la’o diak, komunidade mos prontu sai.
Maibé, iha tuku 11 liu, iha intervensaun husi Polísia Nasional Servisu Investigasaun Kliminal (PNSIK), ne’ebé obriga Autoridade atu presta deklarasaun.
Ho nune’e, tamba PAM lakoi atu kriatan situasaun eumenta grave maka PAM halo tuir de’it PNSIK nia hakarak hodi ba presta deklarasaun ne’ebé tuir lolos la persiza tamba PAM halo tuir deit DL ne’ebé fó kompetensia PAM hodi halo jestaun iha area juridiku Munisipiu Dili nian.
Nia mos hatete katak intervensaun hirak ne’e kria situasaun la diak iha ambiente eskola, ne’ebé labarik sira iha hela prosesu aprendizajen no komunidade barak mos haree ba situasaun refere.
Iha fatin hanesan Ministra Edukasaun, Dulce de Jesus hateten, Munisteriu Edukasaun liu husi politika Nonu Governu Konstitusional katak, tinan ne’e Ministeriu Edukasaun presija halo Refertoriu no fatin Kozinha ba kada eskola. Ho razaun ne’e governu liu husi ME husu ba komunidade atu koopera ho diak. Alende ne’e mos Ministra edukasaun hatete katak, komunidade sira ne’ebé hela iha fatin ka uma ne’ebé iha tempu indonezia governu halo ba Mestri/professor sira iha tempu indonesia hodi hela ba hanorin estudante sira ne’e konsidera uma estadu nian, tamba ne’e komunidade ne’ebé utiliza uma fatin refere sei laiha direitu ba rai no uma refere.
Ikus liu Primeiru Munistru, Xanana Gusmao, husu ba okupante sira atu hamamuk areadores eskola ne’e tamba dezenvolvimentu ne’e halo ba gerasaun foun sira no la’os ba ema seluk, tamba nee nia husu ba okupantes hotu atu koopera ho diak.
Fontes : (Media Gab. PAM)




















