๐๐€๐Œ ๐ƒร๐‹๐ˆ ๐’๐ˆ๐Œ๐” ๐€๐๐‘๐„๐™๐„๐๐“๐€๐’๐€๐”๐ ๐Š๐Ž๐๐’๐„๐ˆ๐“๐” ๐๐‘๐Ž๐‰๐„๐“๐” ๐๐ˆ๐‹๐Ž๐“๐” ๐‰๐„๐’๐“๐€๐”๐ ๐‹๐ˆ๐—๐” ๐Œ๐€๐‘๐ˆ๐๐€ ๐๐Ž ๐‘๐„๐’๐ˆ๐Š๐‹๐€๐†๐„๐ ๐‡๐”๐’๐ˆ ๐๐„๐Œ๐’๐„๐€
๐ƒรญ๐ฅ๐ข, ๐Ÿ๐Ÿ• ๐‰๐ฎ๐ฅ๐ฅ๐ฎ ๐Ÿ๐ŸŽ๐Ÿ๐Ÿ”
Prezidente Autoridade Munisรญpiu (PAM ) Dili, Sr. Francisco dos Santos, simu ekipa konsultรณr nasionรกl husi Partnerships in Environmental Management for the Seas of East Asia (PEMSEA) iha Gabinete PAM Dili.
iha sorumutu neโ€™e ekipa konsultรณr Nasional aprezenta konseitu inisiรกl ba projetu pilotu jestaun lixu mariรฑa no resiklajen iha Timor-Leste ba PAM Dili, no tuir ekipa katak Projetu neโ€™e hetan apoiu husi Governu Koreia no planeia atu implementa iha Munisรญpiu Dรญli, Likisรก, Manatutu no Atauro.
Antes prepara konseitu projetu neโ€™e, ekipa konsultรณr halo ona konsultasaun ho munisรญpiu sira seluk no vizita ba Sentru Destinu Final mak Lixu iha Tibar atu avalia kondisaun jestaun lixu no identifika nesesidade sira iha รกrea refere.
Iha aprezentasaun, ekipa konsultรณr esplika katak projetu neโ€™e propoin estabelese Material Recovery Facility (MRF) atu halo segregasaun lixu tuir nia tipu, hanesan plรกstiku, vidru no materiรกl seluk antes lori ba prosesu resiklajen no materiรกl sira neโ€™ebรฉ bele reutiliza sei transforma filafali ba produtu foun ho valรณr ekonรณmiku.
Konseitu projetu neโ€™e, sei kontinua dezenvolve no halo konsultasaun nasionรกl iha fulan Setembru ka Outubru antes aprezenta ba Governu Koreia iha fulan Dezembru atu hetan aprovasaun. No karik aprovadu, implementasaun sei hahรบ iha tinan 2027โ€“2028, no ba Munisรญpiu Dรญli planeia atu implementa iha Praia dos Coqueiros (Pantai Kelapa).
Iha PAM Dili nian intervensaun, agradese ba PEMSEA no ekipa konsultรณr ba inisiativa atu apoiu Timor-Leste, liuliu Munisรญpiu Dรญli, hodi dezenvolve sistema jestaun lixu neโ€™ebรฉ modernu no sustentรกvel.
Nia hatutan katak problema boot neโ€™ebรฉ Munisรญpiu Dรญli hasoru agora mak lixu neโ€™ebรฉ rekolla lori ba fatin destinu finรกl deโ€™it tanba seidauk iha sistema resiklajen neโ€™ebรฉ efetivu. Tanba neโ€™e, implementasaun sistema resiklajen sei sai baze importante atu apoia polรญtika segregasaun lixu, hamenus impaktu ambientรกl no aumenta valรณr ekonรณmiku husi materiรกl sira neโ€™ebรฉ bele reutiliza.
PAM Dili mรณs salienta katak munisรญpiu presiza ekipamentu no mรกkina resiklajen, liuliu mรกkina atu harahun no kompaktor lixu, atu hasaโ€™e kapasidade prosesamentu.
PAM apresia ba inisiativa husi PEMSEA hodi bele servisu hamutuk iha futuru no agradese mรณs parseiru relevante sira hodi realiza projetu neโ€™e, ho esperansa bele hadiโ€™a jestaun lixu no prezerva ambientรกl iha Munisรญpiu Dรญli no Timor-Leste.
Fontes : (๐Œรฉ๐๐ข๐š ๐†๐š๐›. ๐๐€๐Œ)
ย 

ยฉ 2026 Autoridade Municipal Dili