๐๐๐ ๐ร๐๐ ๐๐๐๐ ๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐ ๐๐๐๐๐๐๐๐ ๐๐๐๐๐๐๐ ๐๐๐๐๐๐ ๐๐๐๐๐๐๐ ๐๐๐๐ ๐๐๐๐๐๐ ๐๐ ๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐ ๐๐๐๐ ๐๐๐๐๐๐
๐รญ๐ฅ๐ข, ๐๐ ๐๐ฎ๐ฅ๐ฅ๐ฎ ๐๐๐๐
Prezidente Autoridade Munisรญpiu (PAM ) Dili, Sr. Francisco dos Santos, simu ekipa konsultรณr nasionรกl husi Partnerships in Environmental Management for the Seas of East Asia (PEMSEA) iha Gabinete PAM Dili.
iha sorumutu neโe ekipa konsultรณr Nasional aprezenta konseitu inisiรกl ba projetu pilotu jestaun lixu mariรฑa no resiklajen iha Timor-Leste ba PAM Dili, no tuir ekipa katak Projetu neโe hetan apoiu husi Governu Koreia no planeia atu implementa iha Munisรญpiu Dรญli, Likisรก, Manatutu no Atauro.
Antes prepara konseitu projetu neโe, ekipa konsultรณr halo ona konsultasaun ho munisรญpiu sira seluk no vizita ba Sentru Destinu Final mak Lixu iha Tibar atu avalia kondisaun jestaun lixu no identifika nesesidade sira iha รกrea refere.
Iha aprezentasaun, ekipa konsultรณr esplika katak projetu neโe propoin estabelese Material Recovery Facility (MRF) atu halo segregasaun lixu tuir nia tipu, hanesan plรกstiku, vidru no materiรกl seluk antes lori ba prosesu resiklajen no materiรกl sira neโebรฉ bele reutiliza sei transforma filafali ba produtu foun ho valรณr ekonรณmiku.
Konseitu projetu neโe, sei kontinua dezenvolve no halo konsultasaun nasionรกl iha fulan Setembru ka Outubru antes aprezenta ba Governu Koreia iha fulan Dezembru atu hetan aprovasaun. No karik aprovadu, implementasaun sei hahรบ iha tinan 2027โ2028, no ba Munisรญpiu Dรญli planeia atu implementa iha Praia dos Coqueiros (Pantai Kelapa).
Iha PAM Dili nian intervensaun, agradese ba PEMSEA no ekipa konsultรณr ba inisiativa atu apoiu Timor-Leste, liuliu Munisรญpiu Dรญli, hodi dezenvolve sistema jestaun lixu neโebรฉ modernu no sustentรกvel.
Nia hatutan katak problema boot neโebรฉ Munisรญpiu Dรญli hasoru agora mak lixu neโebรฉ rekolla lori ba fatin destinu finรกl deโit tanba seidauk iha sistema resiklajen neโebรฉ efetivu. Tanba neโe, implementasaun sistema resiklajen sei sai baze importante atu apoia polรญtika segregasaun lixu, hamenus impaktu ambientรกl no aumenta valรณr ekonรณmiku husi materiรกl sira neโebรฉ bele reutiliza.
PAM Dili mรณs salienta katak munisรญpiu presiza ekipamentu no mรกkina resiklajen, liuliu mรกkina atu harahun no kompaktor lixu, atu hasaโe kapasidade prosesamentu.
PAM apresia ba inisiativa husi PEMSEA hodi bele servisu hamutuk iha futuru no agradese mรณs parseiru relevante sira hodi realiza projetu neโe, ho esperansa bele hadiโa jestaun lixu no prezerva ambientรกl iha Munisรญpiu Dรญli no Timor-Leste.
Fontes : (๐รฉ๐๐ข๐ ๐๐๐. ๐๐๐)

ย 