๐๐€๐Œ ๐ƒ๐ˆ๐‹๐ˆ ๐‹๐Ž๐Š๐„ ๐„๐๐Š๐Ž๐๐“๐‘๐” ๐‘๐„๐†๐ˆ๐Ž๐๐€๐‹ ๐…๐Ž๐๐†๐“๐ˆ๐‹ ๐€๐“๐” ๐ƒ๐ˆ๐’๐Š๐”๐“๐ˆ ๐๐‘๐ˆ๐Ž๐‘๐ˆ๐ƒ๐€๐ƒ๐„ ๐€๐ƒ๐•๐Ž๐Š๐€๐’๐ˆ๐€ ๐๐€ ๐Ž๐‰๐„ ๐Ÿ๐ŸŽ๐Ÿ๐Ÿ•
๐ƒรญ๐ฅ๐ข, ๐Ÿ‘๐Ÿ ๐‰๐ฎ๐ฅ๐ฅ๐ฎ ๐Ÿ๐ŸŽ๐Ÿ๐Ÿ”
Prezidente Autoridade Munisรญpiu Dรญli, Sr. Francisco dos Santos, loke ofisialmente Enkontru entre Sekretariadu Forum ONG Timor-Leste (FONGTIL) no membru Organizasaun Sosiedade Sivil (OSC/ONG) sira iha rejiaun Oeste no Dรญli, ne’ebรฉ realiza iha Salaun Universidade Catรณlica Timorense (UCT), Balide, Dรญli.
Enkontru ne’e organiza husi Forum ONG Timor-Leste (FONGTIL) no fasilita husi Konsellu Diretiva Rede Nasional Sosial (KD-RENAS), ho apoiu PRO PALOP Timor-Leste no finansiamentu husi Uniaun Europeia (UE).
Atividade ne’e halibur Prezidenti Autoridade Munisรญpiu husi Dรญli, Reprezentante PAM Ermera, Liquiรงรก, Bobonaro, Atauro no RAEOA, Diretor Ezekutivu FONGTIL, Sr. Inocรชncio de Jesus Xavier, Assesor Tรฉkniku Prinsipรกl PRO PALOP Timor-Leste, Sr. Bruno de Lencastre, reprezentante UNDP, Diretor Asuntu Sosial no Organizasaun Komunitรกria, membru ONG husi munisรญpiu 13 no Atauro, pontu fokรกl FONGTIL, no parseiru dezenvolvimentu sira seluk.
Objetivu prinsipรกl husi enkontru ne’e mak diskute isu advokasia prioridade iha kada munisรญpiu, liuliu iha setรณr produtivu no setรณr estratรฉjiku sira seluk, atu formula rekomendasaun ne’ebรฉ sei aprezenta ba Governu hanesan kontribuisaun ba formulasaun ajenda polรญtika pรบblika, planu polรญtika no Orsamentu Jeral Estadu (OJE) 2027.
Liu husi programa ida ne’e, FONGTIL hakarak hametin kapasidade Organizasaun Sosiedade Sivil (OSC) sira atu halo anรกliza no advokasia ba OJE, hasa’e transparรฉnsia, responsabilizasaun no partisipasaun sidadaun sira iha jestaun finanseiru pรบbliku.
Objetivu espesรญfiku sira inklui identifika problema prioridade iha kada munisรญpiu no RAEOA, fornese informasaun ba Governu no Parlamentu Nasional ba preparasaun planu polรญtika no OJE 2027, apoia autoridade pรบblika atu foti desizaun bazeia ba evidรฉnsia, no reforsa rede advokasia ONG sira atu sai efetivu liu.
Iha diskursu abertura, Prezidente Autoridade Munisรญpiu Dรญli, Sr. Francisco dos Santos, agradese ba FONGTIL, PRO PALOP Timor-Leste no parseiru dezenvolvimentu sira tanba organiza enkontru importante ida ne’e atu hametin partisipasaun sosiedade sivรญl iha prosesu planeamentu no orsamentu estadu.
“Autoridade Munisรญpiu Dรญli konsidera organizasaun sosiedade sivรญl nu’udar parseiru estratรฉjiku ida iha dezenvolvimentu nasionรกl no lokรกl. Planeamentu ne’ebรฉ di’ak tenke bazeia ba evidรฉnsia, nesesidade povu no partisipasaun ema hotu, tanba orsamentu estadu tenke responde duni ba preokupasaun no nesesidade komunidade sira,” dehan Francisco dos Santos.
Nia hatete tan katak Governu Lokal sei kontinua promove governasaun di’ak, transparรฉnsia, responsabilizasaun no diรกlogu konstrutivu ho sosiedade sivรญl, no nakloke-an ba sujestaun no rekomendasaun sira atu hadi’a polรญtika pรบblika no prestasaun servisu ba sidadaun.
“Hau hakarak enkoraja ONG sira atu kontinua halo advokasia ho responsabilidade, bazeia ba dadus no realidade iha komunidade. Liu husi kooperasaun no komunikasaun aberta, ita bele identifika problema sira no buka solusaun ne’ebรฉ fรณ benefรญsiu ba povu,” hatete tan PAM Dรญli.
Antes remata nia diskursu, PAM Dรญli mรณs hato’o preokupasaun kona-ba situasaun sosiรกl atuรกl iha Timor-Leste, liuliu kona-ba problema jogu online, no bolu Organizasaun Sosiedade Sivil sira atu aumenta sira nia papรฉl iha kontrolu sosiรกl no advokasia ba asuntu sira ne’ebรฉ afeta interese nasionรกl.
“Sosiedade sivรญl labele para de’it iha kritika iha mรฉdia sosiรกl. Ita hotu iha responsabilidade atu salva nasaun no fรณ kontribuisaun ba rezolusaun problema sosiรกl sira ne’ebรฉ afeta povu no estadu. Kontrola OJE importante, maibรฉ tenke mรณs tau atensaun ba problema sosiรกl sira seluk ne’ebรฉ dadaun ameasa futuru nasaun,” afirma Francisco dos Santos.
Durante enkontru, partisipante sira fahe ba grupu tuir munisรญpiu no Atauru atu diskute isu advokasia iha setรณr saรบde, edukasaun, agrikultura, infraestrutura bรกzika no asuntu sosiรกl sira seluk. Diskusaun sira tuir mai ho aprezentasaun rezultadu, komentรกriu no sujestaun husi munisรญpiu seluk, antes halo akumulasaun deskobrimentu no formula rekomendasaun konjunta.
Rezultadu husi enkontru rejionรกl ne’e sei sai dokumentu rekomendasaun prioridade ba kada munisรญpiu no Atauro, atu aprezenta ba Governu hanesan kontribuisaun ba preparasaun planu polรญtika pรบblika no Orsamentu Jeral Estadu 2027, ho objetivu hasa’e dezenvolvimentu inkluzivu no hadi’a moris komunidade sira iha Timor-Leste.
Fontes : (๐Œรฉ๐๐ข๐š ๐†๐š๐›. ๐๐€๐Œ)

ยฉ 2026 Autoridade Municipal Dili