๐Š๐Ž๐Œ๐๐€ร‘๐ˆ๐€ ๐—๐ˆ๐๐๐Ž๐“๐„๐‚ ๐„๐๐•๐ˆ๐‘๐Ž๐๐Œ๐„๐๐“๐€๐‹ ๐“๐„๐‚๐‡๐๐Ž๐‹๐Ž๐†๐˜ ๐‚๐Ž., ๐‹๐“๐ƒ ๐‡๐”๐’๐ˆ ๐“๐€๐ˆ๐–๐€๐ ๐€๐๐‘๐„๐™๐„๐๐“๐€ ๐๐‘๐Ž๐๐Ž๐’๐“๐€ ๐๐€๐‘๐’๐„๐‘๐ˆ๐€ ๐๐€ ๐‰๐„๐’๐“๐€๐”๐ ๐๐Ž ๐๐‘๐Ž๐’๐„๐’๐€๐Œ๐„๐๐“๐” ๐‹๐ˆ๐—๐” ๐๐€ ๐๐€๐Œ
๐ƒรญ๐ฅ๐ข, ๐ŸŽ๐Ÿ’ ๐€๐ ๐จ๐ฌ๐ญ๐ฎ ๐Ÿ๐ŸŽ๐Ÿ๐Ÿ”
Prezidenti Autoridade Munisรญpiu Dรญli (PAM), Sr. Francisco dos Santos, hala’o enkontru ho Kompaรฑia Xinnotec Environmental Technology Co., Ltd, Sr. Gary Lu, no nia ekipa husi Taiwan, iha Gabinete PAM Dรญli, hodi diskute proposta parseria kona-ba dezenvolvimentu sistema jestaun no prosesamentu lixu liuhusi projetu Waste-to-Energy, ne’ebรฉ propoin atu transforma lixu sai fonte enerjia.
Iha enkontru refere, ekipa husi Xinnotec Environmental Technology Co., Ltd aprezenta planu investimentu ba projetu Waste-to-Energy ba PAM Dili katak liu husi projetu neโ€™e, atu hadi’a sistema jestaun lixu iha Timor-Leste liu liu iha Tibar Liquiรงa. Aprezentasaun ne’e inklui proposta atu reabilita ateru sanitรกriu ne’ebรฉ eziste iha Tibar, harii planta moderna ba segregasaun, resiklagem no tratamentu lixu, no utiliza teknolojia Waste-to-Energy atu transforma lixu ne’ebรฉ la bele resikla sai eletrisidade.
Tuir kompaรฑia refere, etapa dahuluk sei fรณ prioridade ba reabilitasaun ateru sanitรกriu iha Tibar atu atende padraun internasionรกl. Iha etapa tuir mai, kompaรฑia pretende harii planta prosesamentu lixu ne’ebรฉ integra rekolha, separasaun, resiklagem no tratamentu lixu iha sistema ida de’it, hodi hasa’e efisiรฉnsia jestaun lixu no hamenus impaktu ambientรกl.
Kompaรฑia mรณs propoin investimentu ho montante to’o US$30 millaun atu implementa infraestrutura refere. Tuir sira, planta ne’e la’รณs de’it halo resiklagem, maibรฉ bele produz mรณs eletrisidade atu sustenta nia operasaun rasik no, iha futuru, bele fornese enerjia ba komunidade sira, karik proposta ne’e hetan aprovasaun husi Governu Timor-Leste.
Durante aprezentasaun, ekipa Taiwan esplika katak projetu neโ€™e sei hala’o liuhusi prosesu integradu, hahu husi rekolha lixu, separasaun, resiklagem no tratamentu lixu, to’o transforma lixu ne’ebรฉ la bele reutiliza sai fonte enerjia.
Aleinde ne’e, kompaรฑia mรณs propoin atu harii fรกbrika insineradรณr ida iha Tibar atu hamenus volume lixu ne’ebรฉ tama ba ateru sanitรกriu no produz eletrisidade husi lixu ne’ebรฉ la bele resikla. Tuir sira, projetu ida ne’e bele kontribui ba jestaun lixu ne’ebรฉ sustentรกvel, aumenta produsaun enerjia alternativu no kria oportunidade ekonomia liuhusi atividade resiklagem.
Hatan ba proposta refere, Prezidenti PAM Dรญli, Sr. Francisco dos Santos, hatete katak Governu Munisรญpiu apresia inisiativa no proposta ne’ebรฉ kompaรฑia Xinnotec aprezenta tanba bele sai alternativa ida atu responde ba dezafiu jestaun lixu iha Munisรญpiu Dรญli.
Maibรฉ, nia hatutan katak Governu presiza halo estudu kle’an no avaliasaun tรฉknika molok foti desizaun, tanba volume lixu ne’ebรฉ produz iha Dรญli seidauk boot atu garante planta ne’ebรฉ propoin bele opera ho kapasidade mรกximu.
“Ha’u sei analiza proposta ne’e ho didi’ak no sei lori ba Governu Sentral, liuliu Ministรฉriu Finansas no Ministรฉriu Administrasaun Estatal, atu hetan orientasaun no konsiderasaun. Bainhira rezultadu estudu hatudu katak projetu ne’e viรกvel no fรณ benefรญsiu ba Timor-Leste, mak foin bele foti desizaun ba nia implementasaun,” dehan Francisco dos Santos.
Iha remata enkontru, ekipa husi Taiwan manifesta esperansa katak proposta parseria ne’e bele hetan konsiderasaun pozitivu husi Governu Timor-Leste. Sira fiar katak implementasaun projetu Waste-to-Energy bele moderniza sistema jestaun lixu, hamenus polusaun ambientรกl, aumenta produsaun enerjia sustentรกvel no kontribui ba dezenvolvimentu ekonomia nasional.
(Mรฉdia Gabinete PAM Dรญli)
Fontes : (๐Œรฉ๐๐ข๐š ๐†๐š๐›. ๐๐€๐Œ)

ยฉ 2026 Autoridade Munisipal Dili